Dvergschnauzer er lítill aðlaðandi hundur með skegg, sem vekur athygli hvert sem hann fer. Áhrifamikill án þess að vera yfirþyrmandi, greindur, sjálfstæður og forvitinn, glæsilegur en kröftugur. Og síðast en ekki síst er dvergschnauzer með feld sem fellir ekki hárin og gefur frá sér litla sem enga hundalykt. Tegundareinkenni hans er strýr feldurinn sem þarf að reyta reglulega og hefur þann eiginleika að hrinda frá sér vatni og óhreinindum. Önnur tegundareinkenni eru langt höfuð með skeggi og augabrúm og undir þeim árvökult augnaráð sem er mikilvægur hluti af þessu magnaða útliti dvergschnauzersins.

Dvergschnauzer er ekki dverghundur, heldur minnkuð útgáfa af frænda sínum, schnauzernum. Tegundin er þýsk að uppruna og er schnauzer nafnið komið af þýska orðinu schnauze sem þýðir trýni og vísar til kröftugs skeggsins. Dvergschnauzer er til í fjórum litaafbrigðum: pipar og salt, einlitur svartur, einlitur hvítur, og svart og silfur.

Talið er að fyrstu schnauzerarnir hafi komið frá suður-Þýskalandi. Í Stuttgart erhægt að finna styttu af hundi frá árinu 1602 sem sést greinilega að er af litlum schnauzer. Tegundin kallaðist í byrjun sem strýhærður pincher, sem segir að þetta hafi verið blanda af schnauzer og pincher. Til að ná fram stærð dvergschauzer er talið að paraðir hafa verið litlir standard schnauzerar við dvergpincher og affenpincher. Flestar heimildir nefna að minnsta kosti affenpincher en sumar nefna einnig aðrar tegundir eins og dvergpincher, poodle og foxterrier. Heimildum ber þó saman um að ekki hafi eingöngu verið hægt að nota litla standard schnauzera til að fá fram dvergschnauzer og hljóti aðrar tegundir að hafa verið notaðar til að ná fram þessum árangri og með það í huga að bæta ákveðna þætti í tegundinni. Þar sem dvergschnauzer var áður fyrr eingöngu svartur styður það kenninguna um blöndun við affenpincher. Elsta skráningin sem til er af dvergschnauzer er svört tík að nafni Findel sem fæddist í október árið 1888.

Dvergschnauzer á Íslandi

Fyrstu dvergschnauzerarnir komu hingað til lands árið 1992, þeir ISCH Trolljantans Magnificient Dropi og Black-Streets Light April. Engin afkvæmi komu undan þeim en árin 1996-1998 komu þrír í viðbót, þeir Mascárs Miniyoker, Hassanhill´s Qlarity og Hassanhill´s Sierra Leone Star. Alllir þessir hundar voru svart og silfur og sú sem flutti þá inn var Sigríður Pétursdóttir. Fyrsta gotið fæddist svo árið 1997 þar sem fæddist einn hvolpur og árið 1998 þar sem fæddust tveir hvolpar. Það var svo ekki fyrr en árið 2002 sem fyrstu svörtu dvergschnauzerarnir komu, Arabella Negra av Serjas, eigandi Líney Björk Ívarsdóttir, IntCh ISCH Klanens Valentino, eigandi Margrét Ásgeirsdóttir og Gregorius Desperate for Joy, eigandi Sigríður Pétursdóttir. Fyrsti pipar og salt hundurinn Adéle de Praulés eigandi Þórður B. Guðjónsson var skráður hjá Hrfi árið 2006 en hafði komið hingað til lands nokkru áður. Fyrstu hvítu hundarnir komu svo árið 2007, þeir Præserkjer´s Jaime, Caruso of Taita´s Ushabti, Jafrak Snow Wonder og Xerra Svarcava. Allir eru þeir í eigu Önnu D. Hermannsdóttur og Klöru Á. Símonardóttur. Fleiri hundar voru fluttir inn í kjölfarið á næstu árum og mikil gróska hefur átt sér stað í ræktuninni.  

Útlit

Dvergschnauzer er lítill, sterklegur og þéttvaxinn frekar en grannur hundur með grófan feld. Hann er kassalaga þar sem hæð á herðakamb er nær því jöfn og lengd líkamans. Hann er með sterklegt höfuð, aflangt og án áberandi hnakkabeins. Höfuðið skal samsvara afli hundsins. Ennisrót skal vera vel afmörkuð á milli augabrúna. Nef skal alltaf vera svart og vel formað. Varir svartar, sléttar og strekktar, kjálki skal vera kröftugur og fullkomið skærabit með 42 tönnum. Augu skulu vera meðalstór, sporöskjulaga, dökk og lífleg. Eyru eru jafnt staðsett, hangandi og v-formuð, innri kantur skal liggja þétt að kinn. Háls skal vera sterklegur og vöðvamikill, drengilega hvelfdur og blandast mjúklega herðakambi. Topplína skal vera örlítið aflíðandi frá herðakambi að bakhluta og bakið sterklegt og stutt. Brjóstið skal vera hæfilega breitt, ávallt í þvermáli og ná niður á olnboga. Frambrjóstið er greinilega afmarkað. Skott skal vera náttúrulegt og sóst er eftir að það sveigist eins og sigð yfir bakið. Hreyfingar skulu vera glæsilegar, fimar og frjálsar. Framfætur sveiflast eins langt fram og hægt er, fjaðrandi afturfætur bjóða upp á nauðsynlegan drifkraft. Feldurinn á að vera strýr og þéttur og samanstendur af þéttum undirfeldi og ekki of stuttum yfirfeldi sem liggur þétt að líkamanum. Litur er einlitur svartur með svartan undirfeld, pipar/salt með matt gráan eða hvítan undirfeld, svart/silfur með svartan undirfeld og einlitur hvítur með hvítan undirfeld. Hæð á herðakamb skal vera á milli 30-35 cm og þyngd um það bil 4-8 kg.

Hjá sumum svörtum einstaklingum eru gen sem við ákveðnar samsetningar framkalla hvítan lit hjá afkomendum. Allir litir hafa sama ræktunarstandard með aðskildum standard fyrir feld og lit. Litirnir eru aðskildir með tilliti til ræktunar og sýningar og fær hver litur sitt meistarastig og alþjóðlega stig, sem þýðir að í mörgum löndum má ekki para á milli lita án þess að sækja sérstaklega um það. Hér á landi er það leyfilegt en hafa skal í huga hver sé tilgangurinn með því.

Feldur og snyrting

Feldurinn á dvergschnauzer samanstendur af tveimur lögum, undirull sem er mjúk og þar yfir strý hár sem mynda yfirfeldinn. Undirullinn liggur næst húðinni og nauðsynlegt er að skafa hana með reytingahníf eða undirfeldssköfu. Yfirfeldurinn á að vera strýr og glansandi. Það er yfirfeldurinn sem er reyttur. Ef feldurinn er klipptur breytist hann algjörlega og verður mjúkur, þunnur og bylgjóttur. Á pipar/salt breytist samsetningin á hárunum frá því að vera þrískipt (svart/hvítt/svart) í það að verða músagrá og svartur feldur verður grár.

Þegar hvolpurinn er orðinn 3-4 mánaða er hæfilegt að byrja að reyta hann í fyrsta skipti. Í framhaldi af því þarf að skafa undirullina reglulega þegar yfirfeldurinn byrjar að vaxa aftur til að undirullin kæfi ekki yfirfeldinn. Það er einstaklingsbundið hversu mikil undirull er til staðar en hún á aldrei að vera meiri en svo að húðin sjáist ekki undir. Undirull er mest á ungum hundum en minnkar oft með aldrinum. Ef sýna á hundinn er mikilvægt að undirbúa hann vel fyrir væntanlega sýningu. Mat dómarans byggist líka á því hversu góðan feld hann hefur. Annaðhvort þarf hundurinn að vera með rúllandi feld og alltaf í sýningarformi eða það þarf að reyta feldinn alveg niður að minnsta kosti 8-10 vikum fyrir sýningu. Reytingunni þarf svo að fylgja eftir og skafa reglulega undirfeldinn til að strýi feldurinn nái að vaxa fram. Það er mjög mismunandi hversu mikill undirfeldurinn er og einnig hversu hratt feldurinn vex. Þar af leiðandi er feldvinnan mismikil og fer algjörlega eftir feldgerð hvers einstaka hunds. Þó svo einhver feldvinna sé til staðar er kostur að eiga hund sem þarf að snyrta, því þá eru ekki hár út um allt á heimilinu eða á fötum. Dvergschnauzer ásamt Schnauzer og Risa schnauzer eru einar af fáum hundategundum sem hægt er að mæla með fyrir þá sem eru með ofnæmi vegna eiginleika og gerð feldsins. Samt sem áður ætti alltaf að taka því með fyrirvara þar sem ofnæmi er mismunandi.

Skapgerð

Dvergschnauzer er greindur, óttalaus, þrekmikill og árvökull sem gerir hann að þægilegum heimilishundi sem og varðhundi og félaga og hæfan til að búa í litlu húsnæði án vandræða. Dversgchnauzer er þolinn og kröftugur hundur sem er almennt mjög heilsuhraustur og þolir vel allskonar veðráttu. Hann hefur gott úthald og getur fylgt eiganda sínum í langar göngur en getur líka og án vandræða verið eiganda sínum góður félagsskapur í rólegheitum á gólfvellinum eða heima í stofu. Það hentar honum vel að vera í félagsskap fjölskyldu sem er dugleg að hreyfa sig, en hann getur líka sætt sig við að fá stuttar göngur ef aðstæður krefjast þess. Dvergschnauzer er athugull og ef kanína hleypur framhjá nefinu á honum hleypur hann á eftir henni stutta stund. Þrátt fyrir allt var hann ræktaður til að elta uppi smádýr, hann fylgir eðli sínu og mun ekki heyra þó þú kallir á hann! En vegna smæðar sinnar fékk hann að koma inn til fjölskyldunnar og halda henni félagsskap. Ef sést til dvergschnauzer að elta kanínur eða fugla og standa og gelta að fólki sem kemur að húsinu hans, er það vegna þess að hann fylgir eðli sínu sem rottu- og varðhundur en ekki vegna þess að hann er heimskur lítill hundur. Hann er athugull og lætur ekkert fram hjá sér fara. Í dag er aðalhlutverk dvergschnauzers að vera fjölskylduhundur og félagi og stendur hann sig vel í því hlutverki.

Dvergschnauzer er í góðu andlegu jafnvægi og skal á engan hátt vera feimin, taugaveiklaður eða árásargjarn. Sumir eru varir um sig gagnvart ókunnugum, sem er ekki galli heldur ákveðin sjarmi. Það má rekja til gamalla karaktereinkenna sem liggur í tegundinni og hefur ekkert með taugaveiklun að gera. Margir Dvergschnauzerar tala og gefa frá sér hljóð sem eru allt frá dimmu urrhljóði til hærri gleðihljóðs og huggulegs kurr. Dvergschnauzer notar þessi hljóð til að fá það sem hann vill.

Dvergschnauzer er þekktur fyrir sitt varðhundseðli. Hann er hugrakkur án þess að vera árásargjarn og geltir ekki meira en aðstæður krefjast. Með eðli varðhundsins vaktar hann húsið sitt og bílinn og lætur vita ef einhver hringir á dyrabjöllunni eða kemur inn á lóðina. Það er samt sem áður létt að kenna honum að þegja þegar eigandinn sýnir að hann býður gestinn velkominn. Greind hans, kátína og leikgleði ásamt miklum samstarfsvilja gerir hann einstaklega góðan til þjálfunar í hlýðni og hundafimi. Hann krefst ekki margra endurtekninga áður en hann er búinn að læra hlutina. Þó hann hafi ákveðið sjálfstæði er hann auðveldur í þjálfun, hann vill gjarnan læra og hefur gaman að því þó þjálfunin feli stundum í sér að sannfæra hann um að það er hann sem á að læra eitthvað nýtt. Hann getur haft sínar skoðanir og þær falla kannski ekki alltaf saman með skoðunum eiganda hans. Dvergschnauzer er hugrakkur með gott jafnvægi og er traustur og trúr vinur. Hann nýtur lífsins þar sem hann er fær um að skemmta sjálfum sér.

Dvergschnauzer þrífst mjög vel í hópi með öðrum og hefur mikla hæfileika til að deila lífi sínu með öðrum dýrum. Hann er mjög umburðarlyndur og ekki afbrýðisamur. Það er auðvelt og án vandkvæða að eiga fleiri af sama kyni, andstætt mörgum öðrum hundategundum.

Helstu kostir: varðhundur, auðveldur að flytja á milli staða, lítill, góður sem fyrsti hundur, áhrifamikill, segir eiganda sínum hvað hann vill, góður með rólegum börnum og fellir ekki hár.

Helstu gallar: Geltir, lætur oft sem hann sé heyrnarlaus, getur ekki verið án þess að vera í bandi nema á öruggum stöðum, þarfnast reglulegrar snyrtingar, þarf að eiga peysu í köldum veðrum og gæti reynt að taka stjórnina.

Heilsufar

Dvergschnauzer er almennt mjög heilsuhraust tegund og hefur engan sjúkdóm sem talinn er vandamál hjá tegundinni fyrir utan augnsjúkdómana PRA og cataract. Báðir þessir sjúkdómar hafa í för með sér minnkandi sjón og jafnvel blindu og er því mikilvægt að augnskoða sem flesta hunda til að koma í veg fyrir útbreiðslu þeirra. Með augnskoðun sést hvort hundurinn sé með sjúkdómana sjálfa en það sést ekki hvort hann er beri fyrir þeim, en báðir foreldrar þurfa að vera berar til að þeir greinist í afkvæmum. Hundaræktarfélag Íslands stendur fyrir augnskoðunum tvisvar á ári og koma þá tveir sérfræðingar í augnsjúkdómum hunda frá Danmörku hingað til lands til að skoða hundana okkar. Sem betur fer hefur enginn hundur ennþá greinst hér á landi og ekki mörg tilfelli greinast í nágrannalöndum okkar. Samt sem áður er mikilvægt að eigendur séu vel á verði og láti skoða hundana sína reglulega.

Dvergschauzer parast og gýtur sínum hvolpum á eðlilegan hátt og yfirleitt án vandkvæða. Þeir sjá sjálfir um hvolpana sína og fylgja sínu náttúrulega eðli við umönnun þeirra. Dvergschnauzer geta náð háum aldri og er 14-16 ár ekki óeðlilegt fyrir tegundina. Þeir eru yfirleitt heilsuhraustir allt sitt líf. Tíu ára gamall dvergschnauzer lítur ekki út fyrir að vera gamall og er yfirleitt ennþá fjörugur og orkumikill.

Að lokum

Dvergschnauzer er heilsuhraustur, fjörugur og greindur hundur sem krefst kærleiksríks uppeldis, jákvæðs aga og virðingar af eiganda sínum. Ef komið er fram við hann af virðingu mun hann endurgjalda það margfalt til baka. Hann er ekki þrjóskur í eðli sínu en hefur oft skoðanir á hlutunum og ef hans skoðanir eru aðrar en eigandans getur hann virst þrjóskur. Ef honum er sýndur skilningur á eðli sínu og skemmtilegum uppátækjum, sést næmur og vel aðlagaður hundur sem er eiganda sínum til sóma.

Höfundur: Líney Björk Ívarsdóttir

Heimildir:

Dansk kennelklubb (2000) Dværgschnauzer racehunde i Danmark. Í Merete Stæhr-Nielsen (ritstj.)

   Köbenhavn: Atelier.

Elaine Waldorf Gewirtz (2006). Miniature Schnauzer. Your happy healthy pet. New Jersey: Howell Book

   House.

Karen J. Brittan (2006). Handstripping a schnauzer.

Karla s. Rugh, D.V.M., Ph.D. (1997). Miniature Schnauzers. A Complete Pet Owner´s Manual. Í Michele

   Earle-Bridges (ritstj.). New York: Barron´s Educational Series, Inc.

Maria Landergård (2006). Dvärgschnauzer. Västerås: ICA

Nikki Moustaki. (óskráð ártal). Schnauzers talk back. The dog with the human brain is loaded with personality.

   Schnauzers. All about America´s favorite dogs, 17.

Standardlýsing FCI um tegundina.